Các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép

Đánh giá bài viết

Các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép gồm chọn sai tải trọng, nâng vượt WLL, dùng cáp đã kink hoặc birdcage, để cáp chịu tải giật, sử dụng sai góc sling, chọn sai puly/tang, bỏ qua gỉ sét và sợi đứt, dùng phụ kiện thiếu tải hoặc tiếp tục vận hành khi cáp đã biến dạng. Với cáp nâng hạ, một lỗi nhỏ ở dây, đầu cáp, móc, ma ní hoặc cách vận hành đều có thể trở thành điểm yếu của cả hệ thống.

Tại CapThepVN.com, chúng tôi thấy một chuyện khá phổ biến: nhiều người kiểm tra cáp bằng cách nhìn xem “có đứt chưa”. Thật ra cáp thép không cần đứt hoàn toàn mới trở thành cáp nguy hiểm. OSHA liệt kê nhiều tình trạng cần đặc biệt chú ý hoặc loại sling khỏi sử dụng như kinking, crushing, birdcaging, ăn mòn nghiêm trọng, sợi đứt, đầu nối biến dạng và mất hoặc không đọc được thông tin nhận dạng sling.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP LÀ NHỮNG LỖI NÀO?

Các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép có thể chia thành bốn nhóm chính: chọn sai sản phẩm, vận hành sai, thiết bị tiếp xúc không phù hợp và tiếp tục sử dụng cáp đã xuống cấp.

Những lỗi đáng chú ý nhất gồm:

Chọn sai WLL.
Nhầm MBL thành tải nâng.
Nâng quá tải.
Chọn cáp chỉ dựa vào phi.
Không tính góc sling.
Để tải bị giật.
Dùng cáp đã kink.
Dùng cáp birdcage.
Tiếp tục dùng cáp bị crushing.
Bỏ qua sợi đứt.
Bỏ qua ăn mòn.
Không kiểm tra giảm đường kính.
Puly sai kích thước.
Tang cuốn sai.
Xả cáp khỏi reel sai cách.
Dùng sai cấu trúc cáp.
Phụ kiện có WLL thấp hơn cáp.
Để cáp tỳ trực tiếp vào cạnh sắc.
Kéo lê sling trên nền.
Bảo dưỡng và bôi trơn sai.

Không phải lỗi nào cũng làm cáp hỏng ngay.

Có lỗi tích lũy từng ngày.

Đó mới là phần khó nhận ra.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỌN SAI TẢI TRỌNG LÀ LỖI ĐẦU TIÊN KHÔNG?

Đúng. Chọn cáp không đủ tải hoặc không xác định đúng tải thực tế là một trong những lỗi cơ bản và nguy hiểm nhất.

Trước khi chọn cáp phải biết:

Khối lượng tải.
Trọng lượng phụ kiện nâng.
Số chân sling.
Góc nâng.
Kiểu hitch.
Mức tải động.
WLL của toàn hệ.

Ví dụ hàng nặng 5 tấn.

Không có nghĩa chỉ cần tìm:

“Cáp chịu 5 tấn.”

Nếu sử dụng sling hai chân mở góc, lực trên mỗi chân sẽ thay đổi.

Nếu có tải giật, tình hình còn khác.

Vậy nên phải chọn theo cấu hình nâng thực tế, không chỉ theo khối lượng ghi trên kiện hàng.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI NHẦM WLL VỚI MBL KHÔNG?

Có. Nhầm WLL và MBL có thể khiến người dùng đánh giá cáp cao hơn khả năng làm việc cho phép.

WLL – Working Load Limit là giới hạn tải làm việc.

MBL – Minimum Breaking Load là tải phá hủy tối thiểu.

Ví dụ:

WLL = 5 tấn.
MBL = 25 tấn.

Không được hiểu:

“Cáp đứt ở khoảng 25 tấn nên nâng 7 hoặc 8 tấn vẫn dư.”

Phần chênh giữa WLL và MBL không phải tải dự phòng để tận dụng.

Nó là khoảng cách thiết kế với vùng phá hủy.

OSHA cũng yêu cầu wire rope sling không được sử dụng vượt rated load tương ứng với loại sling, hitch và điều kiện tải.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI NÂNG VƯỢT WLL MỘT CHÚT VẪN NGUY HIỂM KHÔNG?

Có. Không nên cố tình vượt WLL dù chỉ vì cảm thấy mức vượt “không nhiều”.

Ví dụ sling:

WLL = 5T.

Tải = 5,4T.

Có người nghĩ:

“Chỉ hơn 400 kg.”

Nhưng người vận hành thường chưa tính hết:

Gia tốc.
Phanh.
Dao động.
Trọng tâm lệch.
Sai số cân.
Tải giật.

Vậy nên 5,4 tấn không đơn giản chỉ hơn 5 tấn đúng 8%.

Nếu WLL không đủ, cách xử lý đúng là chọn bộ nâng lớn hơn.

Không phải tìm lý do để dùng bộ đang có.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỌN CÁP CHỈ THEO PHI LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Đường kính cáp rất quan trọng nhưng không đủ để xác định khả năng chịu tải.

Cùng phi 16 mm có thể là:

6×19 FC
6×19 IWRC
6×36 FC
6×36 IWRC
19×7
35×7

Lại có thể dùng grade:

1570 MPa.
1770 MPa.
1960 MPa.

Vậy nên câu:

“Phi 16 nâng được mấy tấn?”

chưa đủ dữ liệu.

Cần biết thêm:

Construction.
Core.
Grade.
MBL.
Cách sử dụng.

Nói thật, nếu người bán chỉ nghe phi rồi báo ngay tải mà không hỏi ứng dụng, mình nên hỏi kỹ lại.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KHÔNG TÍNH GÓC SLING LÀ MỘT LỖI LỚN KHÔNG?

Có. Góc sling ảnh hưởng trực tiếp tới lực trên từng chân sling.

Với sling hai chân lý tưởng:

T = W / (2 × sin θ)

Trong đó:

T là lực trên mỗi chân.
W là tải tổng.
θ là góc chân sling so với phương ngang.

Ví dụ tải 4 tấn:

Góc	Lực gần đúng mỗi chân
90°	2,00 tấn
60°	2,31 tấn
45°	2,83 tấn
30°	4,00 tấn

Cùng một vật.

Cùng hai sợi.

Nhưng từ 90° xuống 30°, lực mỗi chân tăng gấp đôi.

OSHA hướng dẫn không dùng horizontal angle dưới 30° trừ khi nhà sản xuất hoặc người đủ năng lực cho phép.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI SLING 2 CHÂN LUÔN CHIA ĐÔI TẢI KHÔNG?

Không. Sling hai chân không mặc định mỗi chân chịu đúng một nửa trọng lượng tải.

Ngoài góc sling còn có:

Trọng tâm.
Điểm móc.
Chiều dài từng chân.
Độ cao điểm treo.
Hình dạng vật.

Nếu trọng tâm lệch, một chân có thể chịu tải cao hơn chân còn lại.

Vậy nên:

10 tấn / 2 = 5 tấn/chân

chỉ là phép chia số học.

Không phải lúc nào cũng là bài toán rigging thực tế.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI SLING 4 CHÂN LUÔN CHIA ĐỀU TẢI KHÔNG?

Không. Không nên mặc định sling 4 chân sẽ chia tải chính xác thành bốn phần bằng nhau.

Một tải 12 tấn không có nghĩa:

12 / 4 = 3 tấn/chân

trong mọi trường hợp.

Ngoài thực tế:

Một chân có thể ngắn hơn.
Kết cấu không phẳng.
Tai nâng lệch.
Trọng tâm lệch.
Một chân không căng hoàn toàn.

Với tải nặng, nên dùng rated load của đúng bộ sling nhiều chân và phương án nâng được xác định phù hợp.

Đừng tự chia tải rồi chọn từng sợi sát đúng kết quả.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI SHOCK LOAD LÀ LỖI RẤT NGUY HIỂM KHÔNG?

Đúng. Shock load hay tải giật làm lực tác động lên cáp tăng đột ngột và có thể vượt xa tải tĩnh.

Shock load thường xảy ra khi:

Cáp đang chùng rồi căng đột ngột.
Tải mắc rồi bật ra.
Cần cẩu tăng tốc quá nhanh.
Phanh gấp.
Tải rơi một đoạn.
Vật bị đung đưa mạnh.

Ví dụ tải nặng 4 tấn không có nghĩa cáp luôn chịu đúng lực tương ứng với 4 tấn.

Nếu tải rơi rồi bị sling bắt lại:

Lực tức thời có thể cao hơn nhiều.

OSHA hướng dẫn wire rope sling không được chịu shock loading.

Vậy nên thao tác vận hành êm là một phần của an toàn cáp.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI DÙNG CÁP BỊ KINK LÀ SAI KHÔNG?

Có. Kink là dạng biến dạng nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm với cáp nâng hạ.

Kink thường hình thành khi:

Cáp tạo thành một vòng.
Vòng bị kéo nhỏ lại.
Cáp bị gập cứng.
Các tao và wire mất vị trí ban đầu.

Sau khi kink, cáp có thể nhìn vẫn chưa đứt.

Nhưng cấu trúc đã thay đổi.

OSHA yêu cầu wire rope sling phải loại khỏi sử dụng ngay khi kinking, crushing, birdcaging hoặc hư hỏng khác làm biến dạng cấu trúc cáp.

Đừng dùng búa gõ.

Đừng kéo ngược cho thẳng.

Thẳng lại bên ngoài không có nghĩa sức bền đã phục hồi.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI BIRDCAGE VẪN CỐ DÙNG LÀ RẤT NGUY HIỂM KHÔNG?

Đúng. Birdcage là hiện tượng các tao cáp bung phồng ra giống lồng chim và là dấu hiệu cấu trúc cáp đã bị biến dạng nghiêm trọng.

Birdcage có thể xuất hiện do:

Rope bị quay.
Xả tải đột ngột.
Shock loading.
Lắp đặt sai.
Tích tụ xoắn.
Sai cấu trúc dây.

Dấu hiệu dễ nhìn:

Cáp phồng lớn bất thường.
Strand tách khỏi lõi.
Khoảng cách giữa các tao tăng.
Dây không còn hình trụ đều.

Với wire rope sling, birdcage là một trong những tình trạng buộc loại khỏi service theo OSHA.

Không có chuyện bó các tao lại rồi nâng tiếp.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CRUSHING CŨNG KHÔNG NÊN BỎ QUA KHÔNG?

Đúng. Crushing là hiện tượng dây bị ép, dập hoặc mất hình tròn, làm cấu trúc rope chịu lực không còn như ban đầu.

Nguyên nhân thường gặp:

Cáp bị chèn giữa các lớp trên tang.
Spooling sai.
Drum quá tải.
Vật nặng đè trực tiếp.
Groove puly sai.
Cáp bị kẹp.

Dấu hiệu:

Mặt cắt bị bẹt.
Tao biến dạng.
Một bên dây bị lõm.
Wire ngoài bị ép.

OSHA coi crushing là một dạng distortion quan trọng trong kiểm tra wire rope trên crane và là tiêu chí loại đối với sling khi làm biến dạng cấu trúc.

Nếu thay cáp mới mà không sửa nguyên nhân gây crushing, dây mới rất dễ hỏng lại.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỜ ĐỨT NHIỀU SỢI MỚI KIỂM TRA KHÔNG?

Không. Không nên chờ cáp đứt nhiều wire mới bắt đầu kiểm tra.

Sợi đứt chỉ là một trong nhiều dạng suy giảm.

OSHA quy định với wire rope sling, một tiêu chí loại khỏi service là:

10 broken wires phân bố ngẫu nhiên trong một rope lay; hoặc
5 broken wires trong một strand trong một rope lay.

Nhưng điều này không có nghĩa:

“Có 9 sợi thì chắc chắn an toàn.”

Vì cáp có thể đồng thời:

Gỉ.
Kink.
Birdcage.
Crushing.
Heat damage.

Một tiêu chí khác đã đủ nghiêm trọng thì vẫn phải xử lý.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI TỰ ÁP MỘT MỨC SỢI ĐỨT CHO MỌI LOẠI CÁP LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Không thể lấy một giới hạn broken wires áp cho sling, running rope, rotation-resistant rope và mọi thiết bị.

Ví dụ OSHA có tiêu chí khác nhau cho wire rope trên cranes trong construction.

Với running rope, OSHA 1926.1413 nêu một deficiency level gồm sáu wire đứt phân bố ngẫu nhiên trong một rope lay hoặc ba wire trong một strand của một rope lay; rotation-resistant rope có tiêu chí riêng.

Vậy nên trước khi đếm:

Phải biết mình đang kiểm tra loại rope nào.

Đây là lỗi khá dễ gặp khi đọc tiêu chuẩn trên mạng rồi áp đại vào thiết bị của mình.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI BỎ QUA GỈ SÉT LÀ NGUY HIỂM KHÔNG?

Có. Ăn mòn có thể giảm tiết diện wire, tạo rỗ và làm khả năng chịu lực của cáp suy giảm.

Gỉ cần phân biệt:

Gỉ nhẹ bề mặt.
Gỉ sâu.
Pitting.
Ăn mòn giữa strand.
Ăn mòn tại đầu cáp.

Đặc biệt đáng lo khi cáp:

Làm việc ngoài biển.
Ngoài trời.
Nhà máy hóa chất.
Khu vực độ ẩm cao.

OSHA liệt kê significant corrosion trong nhóm apparent deficiencies khi kiểm tra wire rope trên cranes trong construction, còn severe corrosion là điều kiện loại wire rope sling khỏi sử dụng.

Đừng chỉ bôi mỡ lên gỉ rồi xem như đã sửa.

Kim loại đã mất không tự quay lại.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KHÔNG ĐO ĐƯỜNG KÍNH CÁP LÀ THIẾU SÓT KHÔNG?

Có. Giảm đường kính là một chỉ báo quan trọng về mài mòn, ăn mòn hoặc suy giảm lõi.

Nhiều người chỉ:

Nhìn wire.
Đếm sợi đứt.

Nhưng không đo diameter.

Cần đo:

Đúng dụng cụ.
Nhiều vị trí.
Nhiều hướng.
So với dữ liệu ban đầu.

OSHA yêu cầu chú ý giảm đường kính do mất hỗ trợ lõi, ăn mòn bên trong/bên ngoài hoặc mòn các wire ngoài khi đánh giá running rope. (OSHA)

ISO 4309:2017 cũng bao gồm tiêu chí đánh giá giảm đường kính và corrosion, kể cả tác động kết hợp của nhiều dạng deterioration.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỈ KIỂM TRA BÊN NGOÀI LÀ CHƯA ĐỦ KHÔNG?

Đúng. Một số hư hỏng cáp có thể phát triển bên trong hoặc ở những vùng khó nhìn thấy.

Những điểm đáng chú ý:

Vùng cáp nằm trong các lớp dưới trên drum.
Crossover.
Gần socket.
Gần ferrule.
Vùng chạy nhiều qua puly.
Vùng ít được bôi trơn.

ISO 4309 lưu ý rằng với running rope trên hệ multi-layer spooling, mức suy giảm tại crossover zones có thể lớn hơn đáng kể các vị trí khác.

Vậy nên inspection cần có hệ thống.

Không phải nhìn đoạn cáp đang lộ ra trước mắt rồi kết luận cả dây tốt.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI PULY QUÁ NHỎ LÀM CÁP NHANH HỎNG KHÔNG?

Có. Puly có đường kính không phù hợp khiến cáp chịu uốn gắt và tăng ứng suất mỏi.

Một tỷ lệ thường được quan tâm:

D/d

Trong đó:

D là đường kính puly/tang.
d là đường kính cáp.

D càng nhỏ so với d:

Cáp càng bị uốn mạnh.
Wire chịu biến dạng lớn.
Mỏi tăng.

Không nên lấy một D/d chung cho mọi rope.

6×19, 6×36 và rotation-resistant rope có đặc tính khác nhau.

Hãy theo:

Rope catalogue.
Manual máy.
Tiêu chuẩn.

Cáp tốt nhưng chạy trên puly sai vẫn có thể hỏng sớm.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI RÃNH PULY MÒN CŨNG GÂY HỎNG CÁP KHÔNG?

Có. Groove puly không phù hợp có thể bó, ép hoặc đỡ dây sai cách.

Nếu groove quá nhỏ:

Kẹp rope.
Tăng áp lực.
Mòn wire ngoài.

Nếu groove quá rộng:

Hỗ trợ rope kém.

Nếu puly lệch:

Rope cọ bên thành.
Mòn lệch.

Một lỗi rất đời thường:

Cáp hỏng nhanh.

Đổi hãng khác.

Vẫn hỏng nhanh.

Đổi lần nữa.

Cuối cùng mới phát hiện puly mòn.

Vậy nên khi cáp có tuổi thọ bất thường, đừng chỉ soi cáp.

Hãy nhìn cả máy.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CUỐN TANG SAI LÀ MỘT NGUYÊN NHÂN LỚN KHÔNG?

Đúng. Spooling sai có thể tạo crushing, abrasion, crossover damage và làm cáp xuống cấp nhanh.

Những lỗi thường gặp:

Lớp đầu cuốn quá lỏng.
Dây chồng lên nhau.
Dây cắn vào lớp dưới.
Fleet angle sai.
Crossover chịu áp lực cao.

Đặc biệt với multi-layer drum:

Vùng crossover rất đáng kiểm tra.

ISO 4309 ghi nhận mức deterioration ở các vùng này có thể cao hơn đáng kể những vị trí khác.

Nếu dây luôn hỏng tại cùng một đoạn chiều dài:

Hãy đối chiếu đoạn đó với vị trí trên drum.

Có khi nguyên nhân hiện ra ngay.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI XẢ CÁP KHỎI CUỘN SAI CÓ THỂ LÀM HỎNG NGAY CÁP MỚI KHÔNG?

Có. Một sợi cáp hoàn toàn mới vẫn có thể bị kink ngay khi lắp nếu xả cuộn sai cách.

Sai lầm phổ biến:

Đặt reel đứng yên.

Kéo đầu cáp từ cạnh reel.

Cáp xoắn thành vòng trên nền.

Người lắp kéo tiếp.

Loop biến thành kink.

Cáp chưa nâng lần nào nhưng đã có tổn thương.

Nguyên tắc đơn giản:

Cho reel quay, đừng bắt dây tự xoay quanh trục của nó.

Lắp đặt đúng là bước đầu tiên của tuổi thọ cáp.

Không phải bước phụ.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI LẮP SAI HƯỚNG CÁP CŨNG GÂY VẤN ĐỀ KHÔNG?

Có. Sai hướng rope, reeving hoặc phương pháp lắp có thể tạo rotation, spooling kém và tải bất thường.

Cần kiểm tra:

Right lay / left lay.
Regular lay / lang lay nếu liên quan.
Hướng drum.
Reeving.
Loại rope OEM yêu cầu.

Không phải thấy:

“Cùng phi.”

là thay thế được.

Máy thiết kế cho rope cụ thể.

Đổi construction hoặc lay không có đánh giá có thể sinh vấn đề mới.

Với thiết bị quan trọng, nên ưu tiên rope specification của nhà sản xuất.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI TỰ ĐỔI SANG CÁP CHỐNG XOẮN LÀ KHÔNG NÊN KHÔNG?

Đúng. Không nên tự đổi từ rope thông thường sang 19×7, 35×7 hoặc rotation-resistant rope chỉ vì thấy tải quay.

Các cấu trúc này có:

Đặc tính quay khác.
Cấu tạo khác.
Tiêu chí kiểm tra khác.
Yêu cầu lắp đặt khác.

Nếu tải quay, trước tiên cần kiểm tra:

Reeving.
Drum.
Rope lay.
Hook block.
Swivel.
Specification OEM.

Đôi khi nguyên nhân không phải cáp “thiếu chống xoắn”.

Mà là hệ thống đang đưa xoắn vào rope.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI TỰ GẮN SWIVEL ĐỂ CHỮA XOẮN LÀ RỦI RO KHÔNG?

Có thể. Swivel chỉ nên sử dụng khi loại rope và thiết kế thiết bị cho phép.

Một swivel cho phép rope hoặc tải quay.

Trong một số hệ thống, điều đó có lợi.

Trong hệ khác, nó có thể làm:

Rope mất cân bằng xoắn.
Strand dịch chuyển.
Cấu trúc chịu lực thay đổi.

Đặc biệt với rotation-resistant rope, phải xem hướng dẫn nhà sản xuất.

Đừng dùng swivel như một “thuốc chữa xoắn” chung cho mọi loại cáp.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỌN SAI FC VÀ IWRC CŨNG ẢNH HƯỞNG KHÔNG?

Có. FC và IWRC có đặc tính khác nhau và không nên thay qua lại chỉ vì cùng phi.

FC – Fiber Core

Thường:

Mềm.
Nhẹ.
Có khả năng giữ lubricant.

IWRC – Independent Wire Rope Core

Thường:

Sức bền cao hơn trong nhiều cấu hình.
Chống crushing tốt hơn.
Ổn định tốt ở tải nặng.

Nếu thiết bị yêu cầu FC mà tự đổi IWRC:

Không phải lúc nào cũng tốt hơn.

Ngược lại cũng vậy.

Đúng specification quan trọng hơn suy nghĩ:

“Lõi thép chắc chắn xịn hơn.”

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CHỌN SAI 6X19 VÀ 6X36 LÀM CÁP NHANH HỎNG KHÔNG?

Có thể. 6×19 và 6×36 có sự khác biệt về độ linh hoạt và khả năng chịu mài mòn.

Theo xu hướng chung:

6×19

Wire lớn hơn.
Khả năng chống mài mòn tốt.
Ít mềm hơn.

6×36

Nhiều wire nhỏ.
Mềm hơn.
Chịu uốn tốt trong nhiều ứng dụng.

Nếu rope phải uốn qua nhiều puly:

Cấu trúc linh hoạt có thể phù hợp hơn.

Nếu chịu abrasion cao:

Bài toán lại khác.

Không có cấu trúc nào “tốt nhất” cho mọi máy.

Chỉ có phù hợp hay không.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI DÙNG PHỤ KIỆN THIẾU WLL LÀ RẤT NGUY HIỂM KHÔNG?

Đúng. Một bộ nâng chỉ mạnh bằng thành phần có giới hạn thấp nhất trong đường truyền tải.

Ví dụ:

Sling WLL 8T.
Master link WLL 10T.
Ma ní WLL 6,5T.
Hook WLL 8T.

Hệ thống không phải bộ 8 tấn.

Ma ní 6,5 tấn đang là giới hạn.

Vì vậy phải kiểm tra đồng thời:

Sling.
Hook.
Master link.
Ma ní.
Lifting point.

Đây là lỗi dễ xảy ra khi phụ kiện được lấy từ nhiều bộ khác nhau rồi ghép tạm ngoài công trường.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI SIDE LOADING MA NÍ LÀ LỖI CẦN TRÁNH KHÔNG?

Có. Ma ní thường có tải định mức dựa trên hướng chịu lực xác định; tải lệch hoặc tải ngang có thể làm điều kiện làm việc thay đổi.

Không nên:

Để sling kéo lệch chốt.
Ép nhiều sling lên pin không phù hợp.
Vặn ma ní theo hướng tải bất lợi.

Nếu cấu hình có side loading:

Phải kiểm tra hướng dẫn nhà sản xuất và hệ số giảm tải tương ứng nếu có.

Đừng chỉ nhìn con số WLL dập trên thân.

Cách tải lên ma ní cũng quan trọng.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI MÓC CẨU SAI VỊ TRÍ CŨNG GÂY RỦI RO KHÔNG?

Có. Tải nên được đặt đúng vùng làm việc của hook thay vì point loading vào đầu móc nếu hook không được thiết kế cho kiểu tải đó.

OSHA hướng dẫn tải trên hook nên được đặt tại phần base/bowl của hook để tránh point loading, trừ khi hook được thiết kế cho point loading.

Cần kiểm tra thêm:

Safety latch.
Độ mở miệng hook.
Biến dạng.
Mòn.
WLL.

Cáp đủ tải mà móc bị há miệng vẫn không phải bộ nâng an toàn.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI ĐỂ CÁP TỲ TRỰC TIẾP LÊN CẠNH SẮC LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Cạnh sắc có thể cắt, ép và uốn cáp tại một bán kính rất nhỏ.

Ví dụ:

Sling ôm quanh tấm thép.

Cạnh thép sắc ép trực tiếp vào wire.

Tại đúng vị trí đó:

Wire chịu lực cục bộ.
Bị mài.
Bị ép.
Có thể đứt.

OSHA yêu cầu cạnh sắc tiếp xúc với sling phải được bảo vệ bằng vật liệu có đủ khả năng bảo vệ sling. (OSHA)

Nên dùng bảo vệ cạnh phù hợp.

Đừng nghĩ sling thép nên “chịu được thép”.

Cáp thép vẫn gồm những wire nhỏ.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KÉO LÊ SLING TRÊN NỀN LÀM CÁP NHANH HỎNG KHÔNG?

Có. Kéo lê sling qua nền bê tông, cát, thép vụn và bề mặt mài mòn làm các wire ngoài bị mòn nhanh.

Ngoài công trường đây là việc khá thường gặp.

Nâng xong.

Thay vì chuyển sling:

Kéo lê trên nền.

OSHA hướng dẫn không kéo sling trên sàn hoặc bề mặt có tính mài mòn.

Cáp có thể không hỏng ngay.

Nhưng mỗi lần kéo là thêm một chút wear.

Lặp lại vài trăm lần sẽ khác hẳn.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI THẮT NÚT HOẶC XOẮN SLING ĐỂ RÚT NGẮN LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Không nên thắt nút hoặc xoắn sling để thay đổi chiều dài.

Một nút làm:

Bán kính uốn rất nhỏ.
Rope bị ép.
Load path thay đổi.

OSHA hướng dẫn sling chỉ nên được điều chỉnh hoặc rút ngắn theo phương pháp được nhà sản xuất hoặc người đủ năng lực chấp thuận; không dùng knot hoặc twist. (OSHA)

Sling dài quá:

Đổi sling đúng chiều dài.

Đừng chế tại hiện trường.

Cách chữa nhanh có thể thành lỗi lớn.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KÉO SLING RA KHỎI VẬT KHI VẬT ĐANG ĐÈ LÊN SLING LÀ SAI KHÔNG?

Có. Kéo sling ra khi tải đang nằm trên sling có thể gây abrasion và crushing.

Hãy nâng hoặc kê tải đúng cách để giải phóng sling.

Không dùng xe kéo một đầu sling ra.

OSHA cũng hướng dẫn không kéo sling ra từ dưới tải khi tải đang nằm trên sling.

Một thao tác tưởng rất nhỏ.

Nhưng nó ép dây giữa:

Tải nặng phía trên.
Nền cứng phía dưới.

Wire rope không thích điều kiện đó chút nào.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI BÔI TRƠN SAI CŨNG LÀM CÁP XUỐNG CẤP KHÔNG?

Có. Lubrication sai có thể làm cáp tích bụi, tăng mài mòn hoặc không bảo vệ được các wire bên trong.

Không nên tùy tiện dùng:

Nhớt thải.
Mỡ không rõ tính chất.
Dầu không tương thích.

Wire rope lubricant cần phù hợp với:

Rope.
Nhiệt độ.
Môi trường.
Lubricant ban đầu.

Bôi càng nhiều không phải càng tốt.

Ở môi trường bụi:

Một lớp mỡ quá dính có thể giữ cát và bụi.

Khi rope đi qua puly:

Hỗn hợp đó trở thành tác nhân mài mòn.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CÁP KHÔ DẦU CŨNG CÓ TUỔI THỌ THẤP HƠN KHÔNG?

Có thể. Cáp thiếu lubricant có xu hướng tăng ma sát giữa các wire và giảm khả năng chống ăn mòn.

Running rope liên tục:

Uốn.
Duỗi.
Wire dịch chuyển tương đối.

Nếu khô:

Ma sát tăng.
Wear tăng.
Nhiệt cục bộ tăng.
Nước dễ tác động vào trong.

Dấu hiệu thường gặp:

Rope khô.
Wire bóng bất thường do ma sát.
Bụi gỉ.
Cáp cứng.

Bảo dưỡng đúng không làm một cáp sai specification thành đúng.

Nhưng nó giúp rope đúng specification phát huy tuổi thọ tốt hơn.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI BẢO QUẢN NGOÀI TRỜI KHÔNG CHE CHẮN LÀ SAI KHÔNG?

Có. Lưu kho sai làm rope xuống cấp ngay cả khi chưa từng nâng tải.

Nên tránh:

Đặt reel trực tiếp trên nền ẩm.
Đọng nước.
Mưa liên tục.
Hơi hóa chất.
Muối biển.
Bụi bẩn.

OSHA khuyến nghị lưu sling tại nơi tránh:

Mechanical damage.
Corrosive action.
Moisture.
Extreme temperatures.
Kinking.

Một cuộn rope mới nằm ngoài trời hai năm chưa chắc còn ở tình trạng “mới”.

Ngày sử dụng bằng 0 không có nghĩa deterioration bằng 0.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI TIẾP TỤC DÙNG CÁP MẤT TAG LÀ RỦI RO KHÔNG?

Với sling, đúng. Nếu không còn nhận dạng và rated load đáng tin cậy thì không nên đoán tải bằng mắt.

Tag có thể cho biết:

Rated load.
Loại hitch.
Góc.
Diameter.
Manufacturer.

OSHA liệt kê missing or illegible sling identification là điều kiện cần loại sling khỏi sử dụng trong hướng dẫn wire rope sling.

Đừng cầm sling lên rồi nói:

“Nhìn phi này chắc 5 tấn.”

Cùng đường kính nhưng construction và grade khác có thể cho tải khác.

Tag tồn tại vì lý do đó.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI HÀN SỢI ĐỨT ĐỂ DÙNG TIẾP LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Không nên hàn các wire bị đứt để “sửa” thân rope nâng hạ.

Hàn gây:

Vùng ảnh hưởng nhiệt.
Thay đổi cơ tính.
Điểm cứng.
Tập trung ứng suất.

OSHA hướng dẫn đối với damaged wire rope sling rằng phần wire rope của sling không được sửa; sửa chữa chỉ giới hạn ở end attachments và fittings trong điều kiện phù hợp.

Cáp gồm rất nhiều wire phối hợp chịu tải.

Hàn vài wire không đưa cấu trúc trở lại trạng thái nhà sản xuất.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI CẮT ĐOẠN HỎNG RỒI TỰ GIA CÔNG LẠI SLING LÀ KHÔNG NÊN KHÔNG?

Đúng. Không nên tự cắt sling hỏng rồi tạo sling mới mà vẫn sử dụng rating cũ.

Khi cắt:

Chiều dài thay đổi.
Đầu sling thay đổi.
Gia công thay đổi.
Nhận dạng cũ không còn phản ánh đúng sản phẩm.

Nếu cần gia công lại:

Nên do đơn vị có năng lực thực hiện.

Đầu cáp mới phải được:

Gia công đúng.
Xác định rated capacity.
Nhận dạng lại.

Đừng giữ nguyên tag 5 tấn trên một sản phẩm đã bị thay đổi cấu hình.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI BỎ QUA HEAT DAMAGE VÀ HỒ QUANG ĐIỆN LÀ NGUY HIỂM KHÔNG?

Có. Nhiệt và hồ quang điện có thể ảnh hưởng cơ tính wire và cấu trúc rope dù biến dạng bên ngoài chưa quá rõ.

OSHA liệt kê:

Electric arc damage.
Heat damage.

trong các apparent deficiencies khi kiểm tra wire rope trên cranes trong construction.

Đặc biệt cáp gần:

Lò.
Kim loại nóng.
Hàn cắt.
Nguồn điện.

cần được kiểm tra kỹ.

Đừng chỉ nhìn thấy dây không cháy đen rồi kết luận không sao.

Nhiệt có thể làm thay đổi tính chất vật liệu trước khi dây trông “cháy”.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI ĐỂ NGƯỜI ĐỨNG DƯỚI TẢI LÀ LỖI NGHIÊM TRỌNG KHÔNG?

Có. Không nên để người đứng hoặc đi lại dưới tải đang treo.

Ngoài cáp còn nhiều thành phần có thể gặp sự cố:

Hook.
Sling.
Lifting point.
Load shifting.
Crane.

OSHA hướng dẫn người lao động không đứng hoặc đi dưới suspended load và không đứng sát đường lực của sling đang chịu căng.

Đây là nguyên tắc đơn giản.

Nhưng ngoài hiện trường đôi khi người ta quen mắt rồi chủ quan.

Một tải treo vài tấn không cho cơ hội sửa sai nếu xảy ra sự cố.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI DÙNG TAY TRẦN VUỐT CÁP ĐỂ TÌM SỢI ĐỨT LÀ KHÔNG NÊN KHÔNG?

Đúng. Không nên vuốt tay trần dọc wire rope để tìm broken wires.

Sợi thép đứt có thể:

Rất nhỏ.
Nhọn.
Nhô vài milimet.

Chỉ cần vuốt qua là wire có thể đâm vào tay.

OSHA cũng khuyến cáo không kiểm tra sling bằng cách đưa tay trần dọc thân wire rope vì broken wires có thể làm thủng tay.

Nên:

Quan sát.
Dùng găng phù hợp.
Dùng phương pháp kiểm tra được quy định.

Đừng biến việc kiểm tra an toàn thành nguồn chấn thương mới.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KHÔNG KIỂM TRA TRƯỚC CA LÀ MỘT THIẾU SÓT LỚN KHÔNG?

Có. Inspection trước vận hành giúp phát hiện các hư hỏng rõ ràng trước khi chúng tham gia một chu kỳ nâng mới.

Đối với cranes trong construction theo OSHA, competent person phải bắt đầu visual inspection wire ropes trước mỗi ca thiết bị được sử dụng và kiểm tra các apparent deficiencies liên quan.

Các điểm cần quan sát:

Kink.
Birdcage.
Crushing.
Corrosion.
Broken wires.
End connections.

Một phút nhìn kỹ trước ca đôi khi phát hiện lỗi từ hôm trước.

Nếu bỏ qua, lỗi đó sẽ được đưa thẳng vào tải.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI KHÔNG LƯU HỒ SƠ KIỂM TRA CŨNG GÂY KHÓ CHO BẢO TRÌ KHÔNG?

Có. Không có lịch sử inspection thì rất khó phát hiện tốc độ xuống cấp của rope.

Ví dụ hôm nay đo:

15,8 mm.

Con số này chưa nói nhiều.

Nhưng nếu hồ sơ ghi:

Khi mới: 16,3 mm.
Ba tháng trước: 16,1 mm.
Hiện tại: 15,8 mm.

ta bắt đầu nhìn thấy xu hướng.

Nên lưu:

Ngày kiểm tra.
Rope ID.
Diameter.
Wire breaks.
Corrosion.
Vị trí hư hỏng.
Hình ảnh.
Người kiểm tra.

Với running rope trên một số loại crane, OSHA cũng có yêu cầu về periodic/thorough inspection và lưu hồ sơ phù hợp tùy tiêu chuẩn áp dụng.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ PHẢI DÙNG MỘT TIÊU CHUẨN CHO MỌI THIẾT BỊ LÀ SAI KHÔNG?

Đúng. Sling, crane rope, hoist rope, tời và rotation-resistant rope không nên được đánh giá bằng một tiêu chí chung duy nhất.

Ví dụ:

Wire rope sling có tiêu chí riêng.
Crane running rope có tiêu chí riêng.
Rotation-resistant rope có tiêu chí broken wire khác.
OEM có thể có yêu cầu bổ sung.

ISO 4309:2017 đưa ra nguyên tắc chăm sóc, bảo dưỡng, inspection và discard cho steel wire ropes dùng trên cranes và hoists; phiên bản này được ISO xác nhận lại năm 2023 và vẫn là bản hiện hành, trong khi Edition 6 hiện đang ở giai đoạn xây dựng.

Vậy nên luôn xác định:

“Đây là loại rope gì?”

trước khi tra bảng.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ THỂ PHÒNG TRÁNH BẰNG CÁCH NÀO?

Phần lớn lỗi nghiêm trọng có thể giảm đáng kể nếu lựa chọn đúng rope, vận hành đúng và kiểm tra có hệ thống.

CapThepVN thường ưu tiên 10 việc:

Xác định đúng tải.
Chọn đúng WLL.
Chọn đúng construction.
Chọn đúng phi.
Kiểm tra tang và puly.
Lắp rope đúng cách.
Tránh shock load.
Bôi trơn phù hợp.
Inspection định kỳ.
Loại rope đúng lúc.

Nghe không có gì quá phức tạp.

Khó nhất là duy trì đều.

Cáp thường không hỏng vì một ngày người ta quên kiểm tra.

Nó hỏng vì nhiều lỗi nhỏ lặp lại đủ lâu.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP THEO HOWTO 10 BƯỚC THÌ KIỂM TRA TRƯỚC KHI DÙNG THẾ NÀO?

Cách đơn giản nhất là kiểm tra từ thông tin tải tới thân cáp, đầu nối và thiết bị tiếp xúc trước khi cho rope chịu lực.

Phần HowTo này có thể đặt trực tiếp trong Table of Contents.

Bước 1: Kiểm tra đúng loại cáp

Xác định:

Construction.
Core.
Diameter.
Grade.

Bước 2: Kiểm tra tải

Biết rõ:

Khối lượng.
WLL.
Cấu hình nâng.

Bước 3: Kiểm tra tag

Với sling:

Tag còn không?
Đọc được WLL không?

Bước 4: Quan sát thân cáp

Tìm:

Kink.
Birdcage.
Crushing.
Dogleg.

Bước 5: Kiểm tra broken wires

Dùng đúng tiêu chí cho loại rope.

Bước 6: Kiểm tra gỉ và mòn

Nhìn cả:

Surface corrosion.
Pitting.
Abrasion.

Bước 7: Đo đường kính khi cần

So với dữ liệu:

Nominal.
Initial.
Previous inspection.

Bước 8: Kiểm tra đầu nối

Xem:

Ferrule.
Socket.
Eye.
Hook.
Master link.
Shackle.

Bước 9: Kiểm tra drum và sheave

Tìm:

Groove wear.
Crossover.
Spooling.
Misalignment.

Bước 10: Chỉ vận hành khi không còn nghi ngờ

Nếu có dấu hiệu nghiêm trọng:

Dừng.

Đánh dấu.

Đánh giá.

Không thử tải để xem “có chịu nổi không”.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP CÓ CHECKLIST NHANH NÀO CHO CÔNG TRƯỜNG KHÔNG?

Có. Trước khi nâng, có thể kiểm tra:

Đúng cáp?
Đúng WLL?
Tải đã biết?
Góc sling đúng?
Cáp có kink?
Có birdcage?
Có crushing?
Có sợi đứt?
Có gỉ?
Diameter có giảm?
Eye còn tốt?
Ferrule tốt?
Hook đúng WLL?
Ma ní đúng WLL?
Có cạnh sắc?
Có nguy cơ shock load?
Puly ổn?
Drum ổn?
Tag đọc được?
Không có người dưới tải?

20 mục này nhìn dài.

Nhưng ngoài hiện trường làm quen thì rất nhanh.

Quan trọng nhất là đừng bỏ kiểm tra chỉ vì hôm qua rope vẫn chạy bình thường.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP – FAQPAGE GỒM NHỮNG CÂU HỎI NÀO?

Cáp thép bị kink có dùng tiếp được không?

Không nên sử dụng rope đã kink gây distortion như một rope bình thường. Với wire rope sling, kinking làm biến dạng cấu trúc là tiêu chí loại khỏi service.

Cáp birdcage có sửa được không?

Không nên nắn rồi sử dụng tiếp như cáp nguyên trạng. Birdcage là dạng structural distortion nghiêm trọng.

Cáp bị bẹt có dùng được không?

Cần đánh giá mức crushing và tiêu chí discard. Với sling, crushing làm biến dạng cấu trúc là tiêu chí loại.

Cáp bị gỉ nhẹ có cần bỏ không?

Không nhất thiết chỉ vì đổi màu bề mặt, nhưng phải kiểm tra mức corrosion, pitting, diameter và tình trạng tổng thể.

Cáp gỉ nặng có dùng được không?

Không nên tiếp tục sử dụng wire rope sling bị severe corrosion.

Có thể nâng vượt WLL không?

Không.

MBL có phải tải nâng không?

Không. MBL là tải phá hủy tối thiểu, không phải tải làm việc.

Có được dùng hệ số an toàn để nâng vượt WLL không?

Không.

Cáp phi 16 nâng bao nhiêu tấn?

Không thể xác định chỉ từ phi. Cần construction, core, grade, MBL và cách sử dụng.

Sling hai chân có chia đôi tải không?

Không nhất thiết. Góc sling và trọng tâm ảnh hưởng lực trên từng chân.

Góc sling thấp có nguy hiểm không?

Có. Góc càng thấp so với phương ngang, tension mỗi chân càng tăng.

Sling dưới góc 30° có dùng không?

OSHA hướng dẫn không dùng horizontal sling angle dưới 30° trừ khi nhà sản xuất hoặc qualified person cho phép. (OSHA)

Có được thắt nút sling?

Không.

Có được kéo lê sling trên nền?

Không nên.

Có được kéo sling khỏi dưới tải?

Không khi tải vẫn đang nằm lên sling.

Có dùng sling trên cạnh sắc được không?

Phải có biện pháp bảo vệ sling phù hợp tại cạnh sắc.

Có hàn sợi cáp bị đứt được không?

Không nên sửa thân wire rope sling theo cách này.

Sling mất tag có dùng được không?

Không nên nếu rated load và nhận dạng không còn xác định đáng tin cậy.

Cáp chưa có sợi đứt có chắc chắn an toàn không?

Không. Kink, birdcage, corrosion, crushing và những dạng hư hỏng khác vẫn có thể khiến rope phải ngừng sử dụng.

Broken wires bao nhiêu thì phải thay?

Phụ thuộc loại rope và tiêu chuẩn. Không dùng một mức chung cho mọi rope.

Puly nhỏ có làm cáp nhanh hỏng không?

Có thể. Puly nhỏ làm tăng mức uốn và mỏi.

Tang cuốn sai có gây crushing không?

Có.

Tải giật có nguy hiểm với cáp không?

Có. Shock load làm lực tác động tăng đột ngột.

Có nên dùng dầu nhớt thải để bôi cáp?

Không nên. Hãy dùng lubricant phù hợp với rope và hướng dẫn nhà sản xuất.

Cáp để kho lâu chưa dùng có còn mới không?

Không thể kết luận chỉ vì chưa vận hành. Rope vẫn có thể xuống cấp do moisture và corrosion.

ISO 4309 dùng cho gì?

ISO 4309:2017 đưa ra các nguyên tắc chăm sóc, bảo dưỡng, inspection và discard của steel wire ropes trên cranes và hoists.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP VÀ NHỮNG DẤU HIỆU NÀO CẦN DỪNG NGAY?

Khi cáp xuất hiện biến dạng nghiêm trọng, corrosion đáng kể, broken wires đạt tiêu chí hoặc các end connections hư hỏng, cần dừng và đánh giá thay vì tiếp tục vận hành để “theo dõi thêm”.

Những dấu hiệu cần đặc biệt chú ý:

Birdcage.
Kink.
Crushing.
Unstranding.
Core protrusion.
Gỉ nghiêm trọng.
Broken wires.
Giảm đường kính.
Heat damage.
Electric arc damage.
Ferrule biến dạng.
Socket hỏng.
Hook cong.
Tag sling mất.

OSHA liệt kê nhiều tình trạng tương tự trong các quy định/hướng dẫn đối với sling và crane wire rope.

Điều cần tránh nhất là:

“Chạy thêm một chuyến rồi thay.”

Chuyến cuối cùng chính là lúc cáp tiếp tục chịu lực dù mình đã biết có vấn đề.

CÁC LỖI NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP KHI SỬ DỤNG CÁP THÉP VÀ CUỐI CÙNG CẦN NHỚ ĐIỀU GÌ?

Các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép không chỉ nằm ở bản thân dây cáp mà còn xuất phát từ tải trọng, góc nâng, tang, puly, phụ kiện, lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng. Vì vậy muốn sử dụng cáp an toàn phải kiểm tra cả hệ thống chứ không chỉ nhìn xem dây có đứt hay không.

Nếu cần nhớ nhanh, CapThepVN khuyên nhớ 15 lỗi này:

Không nâng vượt WLL.
Không dùng MBL làm tải nâng.
Không chọn cáp chỉ theo phi.
Không bỏ qua góc sling.
Không để shock load.
Không tiếp tục dùng cáp kink.
Không dùng cáp birdcage.
Không bỏ qua crushing.
Không bỏ qua broken wires.
Không coi gỉ chỉ là vấn đề thẩm mỹ.
Kiểm tra puly và tang.
Mọi phụ kiện phải đủ WLL.
Bảo vệ sling khỏi cạnh sắc.
Không tự sửa rope đã hư.
Kiểm tra định kỳ và thay đúng lúc.

ISO 4309 cũng tiếp cận tuổi thọ wire rope theo cách khá thực tế: kiểm tra wear, broken wires, diameter reduction, corrosion và tác động kết hợp của deterioration, thay vì chỉ quy định một mốc tuổi cố định cho mọi rope. (ISO)

Tại CapThepVN.com, nếu một khách gửi ảnh và hỏi:

“Cáp này còn dùng được không?”

chúng tôi thường muốn biết thêm:

Cáp dùng cho máy gì?
Running rope hay sling?
Phi bao nhiêu?
Construction nào?
Lỗi xuất hiện ở vị trí nào?
Có lặp lại ở cùng vị trí không?
Drum và puly hiện thế nào?

Bởi vì một sợi bị crushing tại đúng crossover lần thứ ba thường nói cho mình biết nhiều hơn chuyện:

“Đổi sang cáp hãng khác thử xem.”

Có thể cáp không phải nguyên nhân chính.

Một sợi bị kink ngay ngày đầu cũng không có nghĩa chất lượng dây kém.

Có thể cách xả reel đã sai.

Một sling bị đứt wire sát mắt cáp cũng nên khiến mình nhìn lại bán kính uốn và điểm kết nối.

Đó mới là cách nhìn đúng các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép.

Không chỉ hỏi:

“Cáp có tốt không?”

Mà phải hỏi:

“Cáp có đang được chọn đúng, lắp đúng, vận hành đúng và kiểm tra đúng không?”

Một sản phẩm tốt bị dùng sai vẫn có thể nguy hiểm.

Ngược lại, chọn đúng rope, vận hành êm, bảo dưỡng tốt và thay đúng tiêu chí sẽ giúp hệ thống ổn định hơn rất nhiều.

Cáp thép không cần phải đứt mới là cáp hỏng. Nếu cấu trúc, sức bền hoặc điều kiện sử dụng không còn đáp ứng yêu cầu, đó đã là lúc cần dừng và kiểm tra.

Lưu ý kỹ thuật: Nội dung trên cung cấp kiến thức tổng quan về các lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng cáp thép. Khi kiểm tra sling, cầu trục, cần cẩu, hoist, vận thăng, tời hoặc thiết bị nâng thực tế, cần sử dụng đúng catalogue nhà sản xuất, manual thiết bị, tiêu chuẩn áp dụng và đánh giá của người có chuyên môn. Không lấy các ví dụ hoặc giới hạn của một loại rope trong bài để tự áp cho mọi hệ thống nâng.